Leysum vandann!

Bjarni Benediktsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins, brá fyrir sig gömlu bragði í útvarpsþættinum Vikulokin á laugardag þegar hann fullyrti að ummæli Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur utanríkisráðherra um Davíð Oddsson seðlabankastjóra væru til þess fallin að draga úr trausti á Seðlabankann. Var hann væntanlega að vísa til orða Ingibjargar Sólrúnar í viðtali í Morgunblaðinu um morguninn þar sem hún sagði meðal annars: "Ýmsar aðgerðir og yfirlýsingar yfirstjórnar Seðlabankans á síðustu dögum og vikum orka mjög tvímælis. Í þeirri viðkvæmu stöðu sem þjóðin er í núna getur það ekki gengið til lengdar." Bjarni virtist á þeirri skoðun að utanríkisráðherra legði vesalings seðlabankastjórann í einelti.

Mig grunar að bragðið sem Bjarni beitti sé kennt á fyrsta kvöldi í stjórnmálaskóla Sjálfstæðisfloksins en það felst í því að svara gagnrýni með því að beina viðkomandi gagnrýni á gagnrýnandann sjálfan. Hannes Hólmsteinn Gissurarson og stuðningsmenn hans beittu þessu bragði ítrekað þegar Hannes var gagnrýndur fyrir heimildanotkun í fyrsta bindi ævisögu sinnar um Halldór Laxness. Þegar einn af kennurum Háskólans átaldi Hannes fyrir að brjóta siðareglur Háskólans með vinnubrögðum sínum var því svarað þannig að viðkomandi kennari væri að brjóta siðareglur skólans með því að setja fram slíka ásökun.

Í ummælum sínum sneri Bjarni við orsök og afleiðingu. Orð Ingibjargar Sólrúnar eru viðbrögð við þeirri grafalvarlegu stöðu að Seðlabanki Íslands og núverandi stjórnendur hans njóta takmarkaðs trausts, bæði hér á landi og erlendis. Fyrir því eru margháttaðar ástæður en víst er að framganga Davíðs Oddssonar í fjölmiðlum undanfarnar vikur hefur síst verið til þess fallin að bæta þar úr skák. Hann hefur ekki talað eins og bankamaður (enda er hann það ekki) heldur stjórnmálamaður. Steininn tók úr í liðinni viku þegar stjórn Seðlabankans gaf mjög ljóslega til kynna að hún væri ósammála stýrivaxtahækkuninni sem hún var þó að tilkynna um. Ekki var það nú gæfulegt upphaf á viðreisn íslensks efnahagslífs; í þessari viku kemur í ljós hvort þessi einkennilega framsetning hafi áhrif á endanlega ákvörðun Alþjóða gjaldeyrissjóðsins um lán til Íslendinga.

Viðbrögð forsætisráðherra og viðskiptaráðherra við ítrekuðum spurningum fjölmiðlafólks um hvort ekki standi til að endurnýja yfirstjórn Seðlabankans (líkt og hefur verið gert í öðrum gjaldþrota bönkum í landinu) hafa jafnan verið á þá lund að þeir vilji ekki persónugera vandann. Í raun hafa þeir verið að segja: Við viljum ekki vera vondir við núverandi bankastjórnendur, að minnsta kosti ekki í bili, það væri ósanngjarnt að segja þeim upp eins og á stendur. Þetta eru að mínu mati ónothæf rök. Í mínum eyrum merkir þessi setning einfaldlega: Fremur aukum við vandann en að persónugera hann.

Einu gildu rökin fyrir því að halda óbreyttri stjórn í Seðlabankanum, eftir allt það sem á undan er gengið, væru þau að þar sætu svo hæfir stjórnendur að ekki væri hægt að finna aðra jafnhæfa eða hæfari. Að þar sætu menn sem hefðu lag á því að laða fram það besta hjá sérhverjum starfsmanni bankans í þeim erfiðu aðstæðum sem nú ríkja, menn sem nytu óskoraðs trausts og væru best til þess fallnir að vinna með öðrum aðilum að skýrri og trúverðugri efnahagsáæltun. Þau rök hef ég aldrei heyrt þá Geir Haarde eða Björgvin G. Sigurðsson nota enda myndi þeim ganga afar illa að sannfæra nokkurn mann um að þau ættu við þá sem nú eru seðlabankastjórar.

Herramenn! Blessaðir hættið að tönnlast á því að þið viljið ekki persónugera vandann. Sýnið og sannið fyrir þjóðinni að þið ætlið að leysa hann. Hvað sem það kostar.