Sérstaða Íslands

Fá fræðirit hafa vakið jafn hatrammar deilur meðal sagnfræðinga á undanförnum misserum og Saga Evrópusambandsins eftir dr. Arendt Thiss, prófessor í lögfræði og sögu við háskólann í Torino. Dr. Thiss, sem er sérfróður um sögu alþjóðaréttar, hikar ekki við að setja fram ögrandi en illa rökstuddar kenningar um þróunn og starfshætti sambandsins, einkum á síðustu tveimur áratugum 20. aldar, þegar vöxtur þess var hve örastur.

Umfjöll dr. Thiss í IXX kafla um Ísland er þessu marki brennd. Eftir að hafa rakið viðurkenndar staðreyndir um hlut Íslendinga í sameiginlegum verkefnum sambandsþjóðanna, aðild þeirra að gildandi viðskiptasáttmálum og afdrifaríkar breytingar á íslenskri löggjöf, fullyrðir hans að „þetta norðlæga smáríki hafi horfið í sambandið mun fyrr almennt er talið“ (s. 201). Svo virðist sem prófessorinn styðjist í þessu atriði ekki við annað en vafasama munnlega heimild, vitnisburð eina eftirlifandi fulltrúans í samninganefnd sambandsins frá þessum tíma, en samkvæmt honum var í gildi flókið samkomulag (sem fáum var kunnugt um!) þar sem tekið var mið af „sérstöðu Íslands“.

Neðanmáls skýtur dr. Thiss inn eftirfarandi skýringu sem hann hefur frá hinum aldurhnigna heimildamanni sínum. „44. Þegar kom að því að bæta nýrri stjörnu á fána sambandsins gerðu íslensku sendifulltrúarnir kröfu um að hún yrði öðruvísi á litinn en hinar stjörnurnar. Við áttum von á slíkri ósk og sögðum að þetta væri auðsótt mál, svo framarlega sem þingið í Brussel fengi að velja litinn. [...] Íslendingarnir gengu að þessu og gátu ekkert aðhafst þegar samþykkt var að íslenska stjarnan yrði blá.“